Unha tarde coa Remadoira

O estado en que se atopaban cada unha destas embarcacións recuperadas o podedes ver na súa web: remadoira.com. Impresiona. Tamén realizan novas construcción como o caso da dorna “

Ramón non se adica profesionalmente a esto, pero o oficio o leva no sangue. Con tan só dez anos xa se desenvolvía no taller de carpintería de ribeira da casa facendo arranxos e iniciando algunha construcción. O da Belida é simplemente incrible.

Non quero estenderme demasiado xa que o tema é falar da Dorna Belida, pero quedei prendado da súa forma de funcionamento. Aquí cando acometen un proceso de restauración ou nova construcción, deixan un prazo para que a xente se apunte. O traballo faise en horas libres e na fin de semana. O compromiso non é so facer ou restaurar o barco senón tamén o seu mantemento e amosalo, documentalo e sacalo a navegar. As persoas que se comprometen coa súa sinatura son os que teñen preferencia sobre a embarcación e os estatutos obrigan especialmente a manter cada barco en condicións (por exemplo teñen unha data para a subida de invernada e data de baixada). Por outra banda teñen unha política de non “alineamento” e ate o de agora non solicitaban ningunha axuda de ninguén. Esto mudou non últimos anos, xa que tanta flota significa uns gastos considerables e por iso teñen solicitado algunha axuda da Deputación para o mantemento. Ao concello simplemente lle piden un lugar para gardar e poder reparar os barcos.

É unha asociación que non está na Federación pero ten participado en Encontros dende Rianxo 99 ate Ferrol 97, pasando por Combarro ou Cambados. Precisamente no Encontro de Cambados 2005 e sendo eu aínda presidente da Federación tiven co presidente desta Asociación un “desencontro” por un artigo publicado na Web da Federación. Desto fai moito tempo e queda como simple anécdota e agardo que algún día esta Asociación atope argumentos que a leven a decidir o seu ingreso na FGCMF. Penso que sería unha gran aportación, como foi no seu momento a entrada da Cultural Dorna ou posteriormente a de Lajareu, que tamén costou o seu.

Centrándonos no que nos ocupa ¿É a Belida cambadesa?, ¿É unha das dornas de tope deseñadas polo meu avó Egidio López Padín?.

Seguimos debullando esta historia

DEBULLANDO A HISTORIA

Proa lançada

Ben, despois de ter escoitando atentamente a Ramón un bo cacho de tempo, alí chantados no pantalán mirando para a criatura cun norte que rachaba o cu-tis, chegamos á conclusión de que de momento non se pode determinar ó 100 % que a Belida fose unha das xemelgas das dúas que se fixeron no Pombal (Cambados) no taller de Alvarito “Lalo”. Pero na conversa xurdiron coincidencias e pistas clave.

Resumo algunhas cousas que afectan ó caso, as que son concordante e as que non:

1ª data de construcción:

- Ramón calcula que a Belida tivo que ser feira entre arredor do ano 1930.

- Eu calculo que se fose a de meu avó estaría construída entre o 1945 e 1947.

2º. Ano en que chegou a Vigo:

- Ramón despois de falar cos vellos da zona estima que foi nos anos 60 (ano arriba ano abaixo). Eles recollérona do fango no ano 2003. Para entón xa levaba uns 15 soterrada no fango. Só para extraela do fango sen danar o que quedaba da estructura tardaron 4 meses e precisaron da axuda de persoal especializado da escola Aixola. (O fango de todos modos axudou á conservar o que quedaba)

- As referencias que eu teño, despois de falar con algún vello de Cambados de que a dorna saíu de Cambados para Vigo na década dos 70.

popa pechada

detalle do afinamento do espello

descarga da cuberta

detalle da baixada na descarga de cuberta.

cuardenas, taboas de pardaquilla

Panel de meio

Seguimos>

4º. Medidas e características.

- Ramón tomou como referencia un plano en lámina dunha dorna de tope que aparece no libro de Stefan Mörlin “As Embarcación Tradicionais de Galicia, páxina 43, determinando que a Belida ten exactamente as mesmas medidas que a que figura no libro, esto é 7,20 m de eslora e presenta moitas similitudes constructivas (roda lanzada, manga, espello, etc..). De feito tomou este plano como referente para a distribución de espacios interiores (tilla, cadeira, bancada, paneis, fogonadura, etc.)

- As dornas do meu avó son exactamente de 7,20 de eslora e tiñan as características de proa lanzada, táboa de pardaquilla vertical e estreito espello de popa con moita inclinación do cuaño.

A CLAVE está no libro de Morling.

Lámina. "Las Embarcaciones Tradicionales de Galicia"
Steffan Mörling. pax. 43

Ó chegar a este punto e escoitar a Ramón facer esta referencia ó libro de Mörling, pensei inmediatamente, aquí está a clave. No apartado III Fuentes y Fábulas, (pax 39 a 43), Morling reproduce unha ilustración que Mariano de la Paz empregou en 1869 para a descrición científica da dorna. Seguidamente comenta:

“Sorprende que Padín (Egidio López), en 1945 reprodujera la lámina sin comentarios. Padín que, en su estudio alabó las lineas de las dornas de El Grove, debería haberse dado cuenta de que la prespectiva torcida de la vista lateral no era el único detalle extraño de esta representación gráfica”.

Ben a mín, sorprende aínda máis, xa que o estudio do meu avó o que fai referencia Morling (publicado na Revista General de La Marina en 1945) describe as dornas de escarva. Tamén sorprende que empregase esta lámina, e non concibo erro ningún na interpretación do plano por parte do meu avó, experto maquetista naval, excelente realizador de planos de barcos pola súa facilidade, coñecementos e estudios de debuxo lineal (ademais de bo debuxante e pintor). Tampouco se concibe o comentario de Mörling comparando a Graells co meu avó describindo a este “más cerca de la realidad de la dorna”, cando meu avó construíu entre os anos 1945-1947 dúas dornas de tope, e dirixiu outros proxectos de construcción de barcos. (noutra ocasión falarei desto).

Agora estou revisando toda a documentación do meu avó daqueles anos, incluído o orixinal que se publicou no 1945 na Revista General da Marina e que no seu día, entreguei copia do mesmo a Morling como agasallo con motivo da homenaxe realizado en Bueu no ano 2006. Ese mesmo día da homenaxe, recibín o aviso de que meu pai acababa de ingresar no hospital e pouco despois falleceu, pero naquelas moitas tardes de hospital, tiven tempo dabondo para falar con él destas cousas que lembraba moi ben, porque ademais de mariño mercante, meu pai foi continuador da obra do meu avó sobre todo na recuperación de planos e realización de maquetas (aparte de manter a longa liña mariña da familia)

Para o que nos ocupa, "a orixe da Belinda", o sorprendente é a coincidencia da referencia de Ramón da Remadoira a esta lámina e os apuntes de Mörling relacionando estes planos co meu avó. Esto como vedes se complica pero as coincidencias xa empezan a ser en si mesmas, as claves para atopar a orixe da Belinda.

por hoxe ate aqui.